ناصر خسرو
23
خوان الإخوان ( فارسى )
كه راست شدى و اين جهان مر نفس را از بهر راست كردن صورت نفسانى بر مثال شكم مادر است مر راست كردن صورت جسمانى را برابر نه كم و نه بيش ، و هر كه طاعت دارد و علم آموزد و كار كند هم اندرين جهان نيك بخت شود و هر كه سر بكشد و نادانى گزيند و شريعت را دست بازدارد هم اينجا بدبخت شود ، و دليل بر درستىء اين دعوى قول رسول مصطفى صلى اللّه عليه و آله است كه گفت « السعيد من سعد فى بطن امه و الشقي من شقى فى بطن مه » گفت : نيكبخت آنست كه اندر شكم مادر نيكبخت است و بدبخت آنست كه اندر شكم مادر بدبخت شود . پس اين علم مر نفس را چون شكم مادر است مر جسم را و اين كالبد مر نفس را همچنان پوست است كه كودك اندرو باشد كز شكم مادر بيرون آيد . و ما همىبينيم كه آن پوست را كه آن كودك اندرو تمام شده باشد به خاك اندر كند و كس نيز نام آن نبرد و مادر كودك بر حال خويش بماند ، همچنين دانيم كه اين كالبد را كه چون به خاك اندر كردند نيز به كار نيايد و به دو حاجتى نباشد و اين عالم كه بر مثال شكم مادر است بر جاى بماند ، و كر ثواب و عقاب مر كالبد را بودى بايستى كه كالبد رسول مصطفى صلى اللّه عليه و آله بزرگتر بودى از كالبد همه خلائق از بهر آنك ثواب او بيش از ثواب همه امت است ، و همچنين بايستى كه كالبدهاى عاصيان سخت بزرگ بودى ، از بهر آنك عقوبت ايشان سخت بزرگ است و چون رسول مصطفى بكالبد همچند ديگر مردمان بود و همچنان كالبد او را به خاك اندر بايست كردن دانستيم كه ثواب مر نفس راست نه مر جسم را . و دليل ديگر بر آنك ثواب و عقاب مر نفس راست نه مر جسم را كه اين نفس سخنگوى كه مردم راست ازين عالم نيست بلك عالم او همچنان لطيف است و اينجا از بهر آموختن